“ฟันงุ้ม” คืออะไร? ทันตแพทย์ชวนเข้าใจ “ฟันงุ้ม” แบบไหนเรียกงุ้มจริง?!

“ฟันงุ้ม” เป็นคำที่คนทั่วไปใช้เรียกลักษณะฟันหน้าที่เอียงหรือพับเข้าด้านในมากกว่าปกติ ค่าที่ใช้บ่งบอกว่า “ฟันงุ้ม” ในทางทันตกรรมจัดฟัน จะดูจาก มุมเอียงของฟันหน้า และ ความสัมพันธ์ระหว่างฟันหน้าบน–ล่าง จากภาพรังสีกะโหลกศีรษะด้านข้าง (Lateral Cephalometric)  ได้แก่ ค่า U1-SN, U1-NA ถ้ามีค่าต่ำกว่าปรกติ → ฟันหน้าบนงุ้ม  , ค่า IMPA ถ้ามีค่าต่ำกว่าปรกติ → ฟันหน้าล่างงุ้ม และค่า Interincisal angle ถ้ามีค่าสูงกว่าค่าปรกติ → ฟันหน้าดูงุ้มเข้าหากัน

ลักษณะที่สังเกตได้และมักเรียกว่า “ฟันงุ้ม” ได้แก่

• ฟันหน้าบนเอียงเข้าด้านใน ปลายฟันชี้เข้าหาลิ้น
• เวลายิ้มจะเห็นฟันหน้าดูสั้น หรือฟันบนเหมือน “คว่ำเข้า”
• ริมฝีปากบนอาจดูยุบ ไม่มีความนูนของฟันรองรับ
• บางคนมีฟันซ้อนเกร่วมด้วย เพราะพื้นที่ไม่พอ
• เมื่อกัดฟัน อาจพบว่าฟันหน้าล่างกัดลึกชนด้านหลังฟันบนมากเกินไป

สาเหตุที่พบบ่อย

• พันธุกรรม รูปแบบกระดูกขากรรไกร
• การขึ้นของฟันผิดตำแหน่ง
• การกัดฟันหรือแรงจากริมฝีปาก
• ฟันน้ำนมหลุดเร็ว/ช้าเกินไป
• พฤติกรรมของลิ้นและการกลืนในบางคน

ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากฟันงุ้ม

1. ด้านการสบฟัน

• ฟันสบลึก (deep bite)
• ฟันหน้าล่างกัดชนเพดานปากด้านหลังฟันบน อาจพบว่ามีรอยกัดหรือเกิดเป็นแผล
• ใช้ฟันหน้าเคี้ยวหรือกัดอาหารได้ไม่มีประสิทธิภาพ

2. ด้านสุขภาพช่องปาก

• ฟันหน้าสึกง่าย
• เหงือกอักเสบหรือร่นจากการสบกระแทก
• ทำความสะอาดยากในบางตำแหน่ง

3. ด้านข้อต่อขากรรไกรและกล้ามเนื้อ

• บางรายมีอาการเมื่อยกราม หรือขากรรไกรล้า
• ถ้าสบลึกมากอาจเพิ่มแรงกดต่อฟันและข้อต่อ

4. ด้านรูปร่างใบหน้าและรอยยิ้ม

• ริมฝีปากบนดูแฟบ
• เวลายิ้มเห็นฟันน้อย
• โปรไฟล์หน้าอาจดูปากยุบ

ข้อมูลความรู้ทางทันตกรรมโดย

ผศ.ทพญ.ดร. สิริโฉม สาตราวาหะ

อาจารย์ประจำภาควิชาทันตกรรมจัดฟัน คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย