ฟันซี่กลางบน-ล่างไม่ตรงกัน อันตรายไหม? สามารถแก้ไขอย่างไรได้บ้าง

เป้าหมายของการรักษาจัดฟัน

• ฟันบน: ควรตรงกับเส้นกึ่งกลางใบหน้า (Facial Midline) เพราะเป็นจุดโฟกัสหลักเวลายิ้มvแต่หากไม่ตรงกับ Facial midline ไม่ควรจะเกิน 2 มิลลิเมตร
• ฟันล่าง: midline ของฟันหน้าล่าง ควรจะตรงกับ midline ของฟันหน้าบน แต่หากไม่ตรงกันเล็กน้อย (ประมาณ 2 มม.) มักไม่มีผลต่อความสวยงามและหน้าที่การใช้งาน
• สรุป ไม่ตรงได้ ไม่มีปัญหาอะไร หากต้องการแก้ไข สามารถทำได้ ตามสาเหตุของ midline discrepancy

3 ปัจจัยหลักที่ทำให้ Midline ไม่ตรงกัน

1. ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับฟัน

• สูญเสียฟันก่อนกำหนด: ฟันข้างเคียงเคลื่อนหาที่ว่าง
• ฟันหายแต่กำเนิด: จำนวนฟันไม่สมดุล
• Bolton Discrepancy: ขนาดซี่ฟันซ้าย-ขวาไม่เท่ากัน
• ฟันซ้อนเก: ฟันขึ้นผิดตำแหน่งเนื่องจากพื้นที่จำกัด

การแก้ไข: รักษาด้วยทันตกรรมจัดฟัน อาจจะร่วมกับการถอนฟัน หรือการใส่ฟันเพื่อให้มีจำนวนที่สมมาตรซ้ายขวา) หรือการปรับขนาดฟันที่ผิดปกติ (เพิ่มหรือลดขนาด)

2. ปัจจัยที่เกี่ยวกับโครงสร้างศีรษะและกระดูกขากรรไกร

• ขากรรไกรเบี้ยว: กระดูกสองข้างโตไม่เท่ากัน
• พันธุกรรม: โครงหน้าไม่สมมาตรถ่ายทอดจากพ่อแม่
• การเจริญเติบโต: ขากรรไกรล่างเลื่อนผิดปกติ (Hemimandibular hyperplasia)

การแก้ไข: รักษาด้วยทันตกรรมจัดฟัน ร่วมกับผ่าตัดกระดูกขากรรไกร รวมทั้งปรับขนาดฟันที่ผิดปกติ (เพิ่มหรือลดขนาด)

3. พฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์

• Functional Shift: สบฟันแล้วฟันติด จนขากรรไกรต้องเบี่ยงหลบ
• นิสัยในวัยเด็ก: ดูดนิ้ว หรือใช้ลิ้นดุนฟันข้างเดียวซ้ำๆ
• การเคี้ยว: เคี้ยวอาหารข้างเดียวเป็นเวลานาน

การแก้ไข: แก้ไข หยุด ไม่สร้างพฤติกรรมข้างต้น

ข้อมูลความรู้ทางทันตกรรมโดย

รศ.ทพ.ดร.ไพบูลย์ เตชะเลิศไพศาล

อาจารย์ประจำภาควิชาทันตกรรมจัดฟัน คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย