น้ำยาบ้วนปากบ้วนแล้วหินปูนหลุด ทำได้จริงหรือแค่โฆษณาเกินจริง?!?

คำตอบคือ……. ไม่เป็นความจริง ปัจจุบันไม่มีน้ำยาบ้วนปากชนิดใดที่สามารถทำให้ “หินปูนหลุดออก” ได้จากการบ้วนปากเพียงอย่างเดียว หินปูนเป็นคราบพลัคที่แข็งตัวและยึดติดแน่นกับผิวฟัน การกำจัดต้องใช้เครื่องมือเฉพาะทางโดยทันตแพทย์ในการขูดหินปูนเท่านั้น

ในทางวิชาการ หากจะมีสารใดที่สามารถละลายหรือทำให้หินปูนหลุดได้จริง สารนั้นจำเป็นต้องมีฤทธิ์รุนแรงมาก ซึ่งในทางปฏิบัติจะก่ออันตรายต่อเนื้อเยื่อในช่องปาก เช่น ทำให้เยื่อบุช่องปากระคายเคือง แสบร้อน หรือเกิดแผลได้ ดังนั้นผลิตภัณฑ์ที่ปลอดภัยสำหรับใช้ในช่องปากจะไม่สามารถมีฤทธิ์รุนแรงถึงระดับนั้นได้

ส่วน “คราบดำ ๆ” ที่เห็นหลังบ้วนปากในโลกออนไลน์นั้น ไม่ใช่หินปูนที่หลุดออกจากฟัน แต่อาจเป็นผลจาก ปฏิกิริยาทางเคมีระหว่างส่วนผสมในน้ำยาบ้วนปากกับโปรตีนในน้ำลายหรือเยื่อบุช่องปาก ทำให้เกิดการตกตะกอนเป็นก้อนสีเข้ม สิ่งที่เห็นจึงเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นใหม่ระหว่างการบ้วน ไม่ใช่คราบที่ถูกดึงออกจากฟัน  ดังนั้น ภาพที่เห็นว่ามีคราบจำนวนมากหลุดออกมา อาจทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นการทำความสะอาดได้ล้ำลึก แต่ในความเป็นจริงไม่ได้สะท้อนถึงประสิทธิภาพในการกำจัดคราบหินปูน

สรุปคือ น้ำยาบ้วนปากมีบทบาทช่วยลดแบคทีเรียและเสริมสุขอนามัยในช่องปาก แต่ไม่สามารถกำจัดหินปูนได้ และไม่สามารถทดแทนการแปรงฟัน การใช้ไหมขัดฟัน หรือการขูดหินปูนโดยทันตแพทย์ได้ หากมีหินปูนสะสม ควรเข้ารับการรักษาอย่างเหมาะสม และควรใช้วิจารณญาณในการพิจารณาข้อมูลโฆษณาในสื่อออนไลน์

ข้อมูลความรู้ทางทันตกรรมโดย

รศ.ทพญ.ดร. สิรีรัตน์ สูอำพัน

อาจารย์ประจำภาควิชาเภสัชวิทยา คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย