แสบร้อนในปาก แต่…ไม่ได้มีแผล แล้วสาเหตุเกิดจากอะไรกันแน่!!

#คำถามจากทางบ้าน  คุณแม่มีอาการแสบร้อนในปาก แต่…ไม่ได้มีแผล แล้วสาเหตุเกิดจากอะไรกันแน่!!

อาการแสบร้อนในช่องปาก แต่ไม่มีแผล

ภาวะเรื้อรังที่ทำให้เกิดความรู้สึกแสบร้อนในช่องปาก (Burning Mouth Syndrome, BMS) โดยที่เมื่อตรวจดูแล้วมักไม่พบความผิดปกติทางกายภาพที่ชัดเจน อาการนี้มักเกิดขึ้นในผู้หญิงวัยหมดประจำเดือนเป็นส่วนใหญ่

อาการของโรค

ผู้ป่วยมักบรรยายความรู้สึกว่าเหมือนถูกลวกด้วยของร้อน หรือรู้สึกซ่าและชาในปาก อาการแสบร้อนมักเกิดที่ลิ้น เพดานปาก ริมฝีปาก และเหงือก นอกจากนี้ยังมีอาการร่วมอื่นๆ เช่น

• การรับรสเปลี่ยนไป เช่น รู้สึกขมหรือเหมือนมีรสโลหะในปาก
• ปากแห้ง และกระหายน้ำมากขึ้น
• อาการมักจะน้อยในตอนเช้าและรุนแรงขึ้นในระหว่างวันจนถึงช่วงเย็น

ประเภทและสาเหตุ

ทางการแพทย์แบ่งโรคนี้ออกเป็น 2 ประเภทหลักตามสาเหตุ

1. แบบปฐมภูมิ (Primary BMS): ไม่พบสาเหตุทางกายภาพที่ชัดเจน เชื่อว่าเกิดจากความผิดปกติของเส้นประสาทที่ควบคุมความเจ็บปวดและการรับรส
2. แบบทุติยภูมิ (Secondary BMS): เกิดจากภาวะสุขภาพอื่นๆ ที่ส่งผลต่อช่องปาก เช่น:
   • การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน โดยเฉพาะการขาดเอสโตรเจนในวัยหมดประจำเดือน
   • การขาดสารอาหาร เช่น วิตามินบี (B1, B2, B6, B12), เหล็ก, สังกะสี และโฟเลต
   • ภาวะปากแห้ง จากยาบางชนิดหรือโรคประจำตัว
   • การติดเชื้อในช่องปาก เช่น เชื้อรา
   • ปัจจัยทางจิตใจ เช่น ความเครียด ความวิตกกังวล หรือภาวะซึมเศร้า

กลไกการเกิดโรค

หลักฐานในปัจจุบันชี้ให้เห็นว่า BMS เป็นภาวะที่เกี่ยวข้องกับระบบประสาท (Neuropathic pain) ซึ่งครอบคลุมทั้ง ระบบประสาทส่วนปลายและระบบประสาทส่วนกลาง

การวินิจฉัยและการรักษา

การวินิจฉัยทำได้โดยการแยกโรคอื่นๆ ออกไป โดยแพทย์อาจสั่งตรวจเลือด ตรวจการไหลของน้ำลาย

แนวทางการรักษา

• สำหรับแบบทุติยภูมิ รักษาที่ต้นเหตุ เช่น ให้วิตามินเสริม รักษาเชื้อรา หรือเปลี่ยนยาที่ทำให้ปากแห้ง
• สำหรับแบบปฐมภูมิ มักใช้ยาที่ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาท เช่น Clonazepam, Alpha-lipoic acid (ALA), ยากันชัก (Gabapentin) หรือ ยากล่อมประสาทบางกลุ่ม
• การดูแลตนเอง จิบน้ำบ่อยๆ, เลี่ยงอาหารรสจัดและผลไม้ที่มีกรดสูง งดสูบบุหรี่และแอลกอฮอล์ และเปลี่ยนไปใช้ยาสีฟันที่อ่อนโยน เช่น ยาสีฟันเด็ก

ข้อมูลความรู้ทางทันตกรรมโดย

รศ.ทพญ.ดร.กนกพร พะลัง

อาจารย์ประจำภาควิชาเวชศาสตร์ช่องปาก คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย